Quan Lạn: từ thương cảng Vân Đồn đến lễ hội chèo bơi

Quan Lạn là một ví dụ rất rõ về việc một điểm đến có thể bị “một chiều hóa” bởi ảnh du lịch.

Tìm trên mạng, bạn thường thấy: cát trắng – nước biển – resort – xe điện. Nhưng trong nhiều thế kỷ, vùng đảo này từng nằm trong hệ thống Thương cảng Vân Đồn, một trung tâm giao thương đường biển quan trọng của Đại Việt.

Nguồn chính thức của Vân Đồn xác định thương cảng được hình thành năm 1149 dưới thời vua Lý Anh Tông, gồm nhiều bến thuyền phân bố trên các đảo của Bái Tử Long; bến Cái Làng ở Quan Lạn là một trong những điểm nổi bật của hệ thống. Năm 2023, Quần thể Thương cảng Vân Đồn được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Quan Lạn từng là một phần của mạng lưới giao thương

Thương cảng Vân Đồn không phải một bến duy nhất. Đó là một hệ thống bến phân bố trên vùng biển rộng, với dấu tích tại:

• Quan Lạn.

• Minh Châu.

• Ngọc Vừng.

• Các đảo khác thuộc Vân Đồn.

Vì vậy khi đi trên đảo, bạn đang ở trong một không gian từng kết nối Đại Việt với các tuyến thương mại biển rộng lớn hơn.

Đình Quan Lạn

Cụm đình – chùa – miếu – nghè Quan Lạn được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1990. Đình Quan Lạn trước kia gắn với khu vực bến Cái Làng – trung tâm của một phần thương cảng cổ. Đây là nơi nên ghé nếu muốn chuyến đảo có chiều sâu hơn một kỳ nghỉ biển thông thường.

Lễ hội chèo bơi

Lễ hội truyền thống Vân Đồn – thường được gọi là lễ hội chèo bơi Quan Lạn – diễn ra vào trung tuần tháng 6 âm lịch. Lễ hội tái hiện ký ức chiến thắng của quân dân nhà Trần năm 1288 và gắn với Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư. Năm 2026, giải chèo bơi truyền thống tiếp tục được tổ chức giữa hai giáp Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ, thu hút đông người dân và du khách.

Đừng coi cuộc đua là show thể thao thông thường

Đằng sau những chiếc thuyền là:

• Ký ức lịch sử.

• Cấu trúc cộng đồng.

• Nghi lễ.

• Danh dự của các giáp.

• Bản sắc đảo.

Nếu đến xem:

• Đứng đúng khu vực.

• Không xuống đường đua nước.

• Không cản đoàn rước.

• Không tự ý leo lên thuyền lễ.

• Không chen vào đội hình chỉ để chụp ảnh.

Lịch trình “biển + văn hóa”

Buổi sáng: bãi biển.

Giữa ngày: nghỉ.

Chiều: đình Quan Lạn và không gian làng.

Nếu trùng mùa lễ hội: dành riêng một buổi cho lễ hội. Đừng cố ép toàn bộ vào hai tiếng thuê xe điện.

Checklist nhanh

• Đọc câu chuyện Thương cảng Vân Đồn trước khi đi.

• Ghé cụm di tích Quan Lạn.

• Lễ hội tính theo âm lịch.

• Không lên thuyền lễ khi chưa được phép.

• Tôn trọng phân luồng lễ hội.

• Dành thời gian cho làng xóm chứ không chỉ bãi biển.

• Không lấy hiện vật/gốm sứ nếu bắt gặp dấu tích khảo cổ.