Sở hữu lợi thế về biển đảo với những vùng nuôi trồng thủy sản rộng lớn, Vân Đồn đã xây dựng Phương án thí điểm phát triển mô hình du lịch sinh thái biển đảo gắn với nuôi trồng thủy sản trên địa bàn năm 2026. Qua đây nhằm hình thành loại hình trải nghiệm độc đáo gắn với đặc thù địa phương, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và thúc đẩy du lịch Vân Đồn phát triển theo hướng xanh, bền vững, chất lượng cao.
Giàu tiềm năng du lịch biển
Nằm trong vùng vịnh Bái Tử Long, đặc khu Vân Đồn có diện tích đảo và vùng biển lớn nhất cả nước với hơn 600 hòn đảo lớn, nhỏ cùng vùng biển rộng khoảng 1.620km2. Nơi đây còn có Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích tự nhiên lên tới 15.783ha, hội tụ cả 3 hệ sinh thái cơ bản là hệ sinh thái rừng trên đảo, hệ sinh thái đất ngập nước và hệ sinh thái biển với giá trị đa dạng sinh học cao.
Vân Đồn có phong cảnh thiên nhiên thơ mộng, hữu tình với nhiều hòn đảo đẹp, nhiều bãi biển hoang sơ (Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng…) cùng 44 di tích văn hóa, lịch sử và danh lam thắng cảnh; trong đó, nổi trội là Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Thương cảng cổ Vân Đồn. Những điều này tạo nên giá trị đặc biệt để phát triển du lịch sinh thái biển đảo có sức hút lớn với khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế.
Bên cạnh đó, những năm qua Vân Đồn đã được đầu tư nâng cấp đồng bộ về hạ tầng du lịch cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển với Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn, hệ thống đường cao tốc nối với Hà Nội, Hải Phòng, Móng Cái, Bến cảng cao cấp Ao Tiên. Nhờ đó, du lịch của Vân Đồn đã không ngừng phát triển, từng bước khẳng định là ngành kinh tế mũi nhọn và đạt được những thành quả quan trọng, góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế của Vân Đồn nói riêng, Quảng Ninh nói chung. Đóng góp vào kết quả này, thời gian qua, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân đã đầu tư, xây dựng, đa dạng hoá sản phẩm, đưa vào khai thác có hiệu quả và bước đầu phát huy giá trị của vịnh Bái Tử Long, cũng như các đảo trên địa bàn.
Mặc dù vậy, quá trình triển khai thực hiện, việc phát triển ngành dịch vụ du lịch còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Trong đó có hạn chế về sản phẩm du lịch chưa thực sự đặc sắc, còn đơn điệu, thiếu sản phẩm du lịch chất lượng, dịch vụ kinh tế đêm, du lịch trải nghiệm chuyên sâu, du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp theo định hướng quốc gia và tỉnh; quy mô doanh nghiệp nhỏ... Việc phát triển các sản phẩm du lịch mang tính đặc thù chưa có khung pháp lý rõ ràng. Xuất phát từ thực trạng này, việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch của địa phương là cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
Khai thác lợi thế nuôi biển
Xét ở góc độ sản phẩm thì sản phẩm du lịch gắn với thế mạnh nuôi trồng thủy sản của Vân Đồn khai thác tiềm năng khác biệt của vùng biển đảo này, hướng tới nhiều đối tượng du khách, đặc biệt là giới trẻ, nhóm gia đình và các đối tượng yêu thích khám phá thiên nhiên gắn với các hoạt động của cộng đồng dân cư. Qua đây nhằm kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách. Với người dân bám biển nuôi trồng thủy sản ở địa phương, mô hình sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho ngư dân thông qua việc kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản và dịch vụ du lịch, thu hút đầu tư và phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng. Hình thành chuỗi giá trị tích hợp "Nuôi trồng - Chế biến - Du lịch", tăng giá trị sản xuất thủy sản lên 15-17% giá trị thu nhập trên cùng một diện tích mặt nước so với nuôi trồng thuần túy.
Ngoài giá trị kinh tế, sản phẩm còn đóng vai trò quan trọng trong quảng bá hình ảnh Vân Đồn là điểm đến thiên nhiên - trải nghiệm - an toàn, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và du khách về gìn giữ môi trường, bảo vệ tài nguyên biển đảo, hướng đến phát triển du lịch xanh và bền vững.
Năm 2026 này, Vân Đồn dự kiến sẽ xây dựng thí điểm từ 8-10 mô hình "Bè nuôi kiểu mẫu kết hợp dịch vụ du lịch" phục vụ du khách trải nghiệm. Các doanh nghiệp, HTX nuôi trồng thủy hải sản đáp ứng đủ điều kiện cần đầu tư bè đón khách đảm bảo sạch sẽ, an toàn, có khu vực riêng để đón tiếp khách, phục vụ ăn uống và trải nghiệm thực tế cho du khách (cho cá ăn, câu cá...), diện tích nhà bè chính tối thiểu 250m2 trở lên… Khu vực sản xuất, nuôi trồng thủy sản chiếm tỷ lệ 40- 50% tổng diện tích; khu vực phục vụ đón khách du lịch chiếm tỷ lệ 20-25% tổng diện tích. 100% các cơ sở thí điểm phải sử dụng vật liệu nuôi thân thiện (HDPE) với môi trường theo quy chuẩn, bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn, vệ sinh môi trường, cứu hộ cứu nạn và trải nghiệm cho du khách.
Các mô hình du lịch sinh thái gắn với nuôi biển sẽ tập trung vào 3 nhóm hoạt động chính. Trong đó, trải nghiệm sản phẩm du lịch "Một ngày làm ngư dân" cho phép du khách tham quan các khu nuôi hàu, nuôi cá... bằng hệ thống lồng tròn HDPE chịu sóng gió lớn. Du khách được trực tiếp trải nghiệm thu hoạch hàu, ngao, câu cá tại khu vực bè nuôi và thực hiện sơ chế sản phẩm tại bè có sự hướng dẫn của ngư dân. Dịch vụ vui chơi giải trí dưới nước quanh các khu vực nuôi trồng tập trung gắn với các hoạt động: tắm biển, câu cá, chèo thuyền kayak, SUP. Du khách cũng được trải nghiệm ẩm thực đặc sắc và sản phẩm OCOP Vân Đồn trên các nhà bè...
Qua tìm hiểu được biết, sau khi phê duyệt Phương án thí điểm sản phẩm du lịch sinh thái biển đảo gắn với nuôi trồng thủy sản trên địa bàn, đặc khu Vân Đồn đã tổ chức họp với 9 đơn vị đề xuất tham gia mô hình và hướng dẫn các đơn vị đáp ứng đủ điều kiện về quy định lập Đề án triển khai mô hình thí điểm của doanh nghiệp, hợp tác xã trình UBND đặc khu thẩm định trước khi triển khai thực hiện. Hy vọng rằng, việc hiện thực hóa các mô hình sẽ được đẩy nhanh, từ đó mở ra cơ hội cho du khách có thêm những trải nghiệm đặc sắc khi đến với vùng vịnh Bái Tử Long.
