Đặc sản cháo ngán Quảng Ninh ngon nức tiếng và cách nấu ngay tại nhà

1 Cháo ngán là gì? Đặc trưng món ăn

Cháo ngán là đặc sản nổi tiếng của Quảng Ninh, được nấu từ thịt ngán biển, gạo tẻ pha một phần gạo nếp cùng hành lá, rau răm và các gia vị cơ bản. Trong đó, ngán là loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, có hình dáng gần giống ngao nhưng kích thước lớn hơn, phần thịt dày, mềm và mang vị ngọt đậm tự nhiên.

Cháo ngán không chỉ thơm ngon mà còn cung cấp protein, sắt, kẽm, canxi và nhiều khoáng chất từ hải sản. Nhờ kết cấu mềm, dễ tiêu hóa, món ăn thường được nhiều gia đình lựa chọn để bồi bổ cơ thể và bổ sung vào thực đơn cho trẻ nhỏ khi bé đã đủ tuổi ăn hải sản và không bị dị ứng.

Món cháo ngán có một số đặc trưng nổi bật:

• Hương vị: Cháo có vị ngọt đậm từ thịt và nước ngán, xen lẫn độ béo nhẹ đặc trưng của hải sản.
• Kết cấu: Gạo tẻ giúp cháo mềm, trong khi một phần gạo nếp tạo độ sánh và dẻo vừa phải.
• Phần thịt ngán: Thịt được xào nhanh trước khi cho vào cháo để giữ độ mềm, ngọt và hạn chế bị dai.
• Mùi thơm: Hành lá, rau răm và tiêu giúp cân bằng mùi hải sản, đồng thời làm món ăn dậy hương hơn.
• Cách thưởng thức: Cháo ngán ngon nhất khi dùng nóng, thường được ăn vào bữa sáng, bữa tối hoặc những ngày thời tiết se lạnh.

Nhờ hương vị đặc trưng và cách chế biến mang đậm dấu ấn vùng biển, cháo ngán đã trở thành món ăn nhiều người muốn thưởng thức khi du lịch Quảng Ninh.

2 Nguyên liệu cần chuẩn bị để nấu cháo ngán

Để nấu cháo ngán cho khoảng 3-4 người, bạn nên chuẩn bị:

• Ngán biển tươi: Khoảng 700g-1kg.
• Gạo tẻ: 150g.
• Gạo nếp: 30-50g, giúp cháo thơm và sánh hơn.
• Rau thơm: Hành lá, rau răm.
• Gia vị: Hành tím, nước mắm, muối, hạt nêm, tiêu và dầu ăn.
• Nước: Khoảng 1,5-2 lít, tùy độ đặc mong muốn.

Khi mua nguyên liệu, bạn nên lưu ý:

• Chọn ngán to và tương đối đồng đều: Ngán trưởng thành có vỏ tương đối lớn, chiều dài có thể đạt khoảng 7,3cm và chiều cao khoảng 7,1cm. Tuy nhiên, khi mua ngoài thị trường, kích thước thường được tính theo số con trên mỗi kilôgam thay vì đo bằng centimet. Ngán Quảng Ninh phổ biến ở mức 8-20 con/kg, trong đó loại lớn thường khoảng 7-10 con/kg.
• Kiểm tra độ sống: Chạm hoặc gõ nhẹ vào vỏ. Con còn sống sẽ khép vỏ hoặc có phản ứng, còn con không khép lại thì không nên chọn.
• Loại bỏ con nứt vỡ: Không dùng ngán có vỏ vỡ, hé miệng lâu hoặc không còn phản ứng.
• Ưu tiên mua gần ngày nấu: Ngán tươi giữ được phần thịt mềm, vị ngọt đậm và hạn chế mùi tanh hơn.
• Chọn nơi bán đáng tin cậy: Ngán cần có nguồn gốc rõ ràng và được bảo quản mát trong quá trình bày bán.
• Lưu ý mùa vụ: Ngán được đánh giá ngon hơn vào thời điểm sang thu, khi phần thịt thường dày và béo hơn.

3 Cách nấu cháo ngán Quảng Ninh thơm ngon

3.1 Bước 1 - Sơ chế nguyên liệu

Để các nguyên liệu sạch, dễ chế biến và giữ được hương vị tự nhiên, bạn nên thực hiện lần lượt các bước sơ chế sau:

• Sơ chế gạo: Trộn gạo tẻ và gạo nếp theo tỷ lệ khoảng 2:1, vo sạch rồi ngâm trong nước khoảng 1 giờ. Sau đó, bạn vớt gạo ra và để thật ráo trước khi rang. Tỷ lệ này giúp cháo vừa mềm, vừa có độ sánh và mùi thơm nhẹ.
• Làm sạch ngán: Ngâm ngán trong nước vo gạo để loại bớt bùn cát, sau đó chà sạch phần vỏ.
• Tách thịt ngán: Dùng dao mở vỏ, lấy phần thịt và giữ riêng nước ngán bên trong.
• Lọc nước ngán: Lọc nước qua rây để loại bỏ cặn, cát và vụn vỏ.
• Ướp thịt: Thái thịt ngán thành miếng vừa ăn, sau đó ướp với một ít nước mắm và tiêu trong khoảng 15 phút.
• Chuẩn bị rau, hành: Bóc vỏ và băm nhỏ hành tím. Hành lá, rau mùi và mùi tàu được rửa sạch rồi thái nhỏ.

3.2 Bước 2 - Rang gạo

Sau khi gạo đã ráo nước, bạn cho vào chảo và rang trên lửa nhỏ. Trong quá trình này, cần đảo đều tay để hạt gạo nóng và săn lại đồng đều. Khi gạo chuyển sang màu trắng đục và bắt đầu dậy mùi thơm, bạn tắt bếp.

Tuy nhiên, không nên rang đến khi gạo vàng sẫm vì cháo dễ có mùi khét và màu sắc kém hấp dẫn. Nhìn chung, bước rang giúp hạt gạo nở đều, món cháo thơm hơn nhưng vẫn giữ được kết cấu. Trường hợp thích cháo mềm mịn hoàn toàn, bạn có thể bỏ qua bước này và dùng gạo đã ngâm để ninh trực tiếp.

3.3 Bước 3 - Ninh cháo

Tiếp đó, bạn cho gạo đã rang vào nồi cùng khoảng 1,5-2 lít nước, đun trên lửa lớn đến khi sôi rồi hạ nhỏ lửa. Sau đó, ninh cháo liu riu trong khoảng 45-60 phút cho đến khi hạt gạo bung mềm và tạo độ sánh vừa phải. Trong lúc nấu, bạn chỉ cần khuấy nhẹ vài lần để cháo không bám vào đáy nồi.

Khi cháo đã chín nhừ, bạn nêm một ít muối hoặc nước mắm cho vừa vị. Tuy vậy, chưa nên cho thịt và nước ngán vào quá sớm bởi thời gian đun lâu sẽ khiến thịt ngán co lại, mất độ mềm và dễ bị dai.

3.4 Bước 4 - Xào thịt ngán

Khi cháo gần nhừ, bạn cho 1-2 thìa cà phê dầu ăn vào chảo, phi thơm hành tím rồi cho thịt ngán vào đảo nhanh trên lửa lớn. Thịt thái nhỏ chỉ cần xào khoảng 1-2 phút, còn miếng dày hơn cần khoảng 2-3 phút.

Khi thịt chuyển màu đục, vừa săn và dậy mùi thơm, bạn thêm một ít nước mắm rồi tắt bếp. Không nên xào quá lâu vì thịt ngán dễ co lại và bị dai.

3.5 Bước 5 - Cho ngán vào cháo

Khi hạt gạo đã bung mềm, bạn cho phần nước ngán đã lọc vào nồi và đun sôi nhẹ khoảng 1-2 phút. Sau đó, thêm thịt ngán đã xào, khuấy nhẹ rồi nấu tiếp khoảng 30 giây đến 1 phút để hương vị hòa quyện.

Ngoài cách cho trực tiếp vào nồi, bạn cũng có thể đặt thịt ngán cùng rau thơm dưới đáy bát rồi múc cháo nóng lên trên để giữ độ mềm rõ hơn.

3.6 Bước 6 - Nêm nếm và hoàn thiện

Cuối cùng, bạn thêm khoảng 1-2 thìa cà phê nước mắm rồi nếm lại trước khi bổ sung muối hoặc hạt nêm. Do nước và thịt ngán đã có vị ngọt đậm, gia vị chỉ nên cho từng ít một.

Khi cháo sôi nhẹ, bạn thêm hành lá, rau răm hoặc tía tô rồi tắt bếp. Múc cháo ra bát, rắc khoảng 1/4 thìa cà phê tiêu và dùng ngay khi còn nóng.

4 Cháo ngán ăn kèm với gì ngon?

Cháo ngán có vị ngọt đậm và béo nhẹ nên thường được dùng cùng các loại rau thơm, gia vị cay hoặc món ăn giòn để cân bằng hương vị. Bạn có thể kết hợp với:

• Quẩy nóng: Tạo độ giòn, thích hợp chấm trực tiếp vào cháo.
• Rau răm và hành lá: Làm món ăn dậy mùi, đồng thời cân bằng vị béo của thịt ngán.
• Tiêu xay hoặc ớt tươi: Tăng vị cay ấm và hạn chế cảm giác tanh.
• Hành phi: Bổ sung mùi thơm cùng độ giòn nhẹ cho món cháo.
• Nước mắm ớt: Dùng riêng để chấm thịt ngán hoặc điều chỉnh độ đậm theo khẩu vị.
• Tía tô, rau mùi: Thích hợp với người muốn món cháo có hương thơm rõ và dễ ăn hơn.

Khi thưởng thức, bạn chỉ nên thêm từng ít rau thơm và gia vị để không làm át vị ngọt tự nhiên của ngán.

Chỉ cần chọn nguyên liệu tươi, sơ chế sạch và kiểm soát thời gian chế biến, bạn đã có thể tự nấu món cháo nóng hổi, không tanh hay dai ngay tại nhà. Nếu có dịp chuẩn bị vali đến Quảng Ninh, đừng quên thưởng thức cháo ngán tại địa phương để cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc sản miền biển.